พิธีขบวนพยุหยาตราชลมารค

เมื่อวันพฤหัสบดี ที่ 12 ธันวาคม 2562 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ

พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีนารีรัตนราชกัญญาฯ และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ ได้เสด็จพระราชดำเนินเลียบพระนคร

โดยขบวนพยุหยาตราชลมารคเนื่องในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

พิธีขบวนพยุหยาตราชลมารค เป็นขบวนเสด็จพระราชดำเนินทางน้ำซึ่งเป็นอีกหนึ่งราชประเพณีไทยที่มีมาแต่ช้านาน โดยมีหลักฐานชัดเจนมาตั้งแต่สมัยอยุธยา

เนื่องจากเรือในขบวนมีการสลักโขนเรือเป็นรูปสัตว์ในเทพนิยาย มีการจัดขวบหลากหลายแบบ เป็นที่รู้จักกันดีคือ “ขบวนพยุหยาตราเพชรพวง” ปรากฏใน ลิลิตพยุหยาตราเพชรพวง ลิลิตพรรณนากระบวนเรือ ที่ประพันธ์โดยเจ้าพระยาพระคลัง เมื่อปีพ.ศ.2533 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลมหาราช โดยยึดถือตามแบบแผนดั่งเดิมของสมัยอยุธยา

การเสด็จทางน้ำ หรือที่เรียกว่า ขบวนพยุหยาตราชลมารค

นั้นมีหลักฐานมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย ซึ่งมีหลักฐานปรากฏเอาไว้ว่า พระร่วงเจ้า(พระมหาธรรมราชาที่1) ทรงได้ใช้เรือออกลอยกระทง ณ กลางสระน้ำ ในยุคที่กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ตามบันทึกของพงศาวดารที่เขียนไว้ว่า สมเด็จพระนเรศวรเมื่อคราวเสด็จไปตีเมืองเมาะตะมะ เสด็จพระราชดำเนินจากรุงศรีอยุธยาโดยชลมารค

เมื่อถึงเวลาฤกษ์ตามพระโหราราชครูอธิบดีศรีทิชาจารย์ ก็ลั่นกลองฆ้องชัยให้เราทหารพายเรือพระที่นั่งศรีสุพรรณหงส์ ซึ่งเป็นเรือทรงพระพุทธปฏิมากรทองนพคุณ บรรจุพระบรมสารีริกธาตุถวายพระนามสมญา พระพิชัย นำขบวนออกไปก่อนเพื่อความเป็นสิริมงคล

ในสมัยที่ราชธานียังเป็นกรุงศรีอยุธยา ตัวเกาะกรุงนั้นเป็นเกาะที่ล้อมรอบไปด้วยแม่น้ำลำคลอง

ทำให้ผู้คนในสมัยนั้นมีชีวิตที่ผูกผันกับสายน้ำ จึงปรากฏการก่อสร้างเรือรบขึ้นมากมายในกรุงศรีอยุธยา เมื่อยามบ้านเมืองสงบสุข ชาวกรุงศรีอยุธยาจะหันมาเล่นเพลงเรือ แข่งเรือกัน

โดยเฉพาะพระเจ้าแผ่นดินกรุงศรีอยุธยา เมื่อเดส็จฯแปรพระราชฐานไปยังหัวเมืองต่างๆ หรือเสด็จฯไปทรงทำพระราชกรณียากิจ ก็มักจะใช้เรือรบโบราณเหล่านั้นจะเป็นขบวนเรืออย่างยิ่งใหญ่ ดังนั้นในสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีขบวนเรือเพชรพวง ซึ่งเป็นเรือริ้วขบวนที่ใหญ่มาก

ในระหว่างการเคลื่อนขบวนก็มีการเห่เรือพร้อมประโคม จนเกิดเป็นวรรณกรรมร้อยกรองที่ไพเราะ คือ กาพย์เห่เรือ เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ หรือ เจ้าฟ้ากุ้ง ในสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบนมโกศ ในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย ซึ่งมีการบรรยายถึงความงดงาม ลักษณะของเรือ และยังเป็นแม่แบบของกาพย์เห่เรือที่ยังคงใช้กันในขบวนเรือปัจจุบัน

 

ขอบคุณบทความของ แทงบอลไม่มีขั้นต่ำ ที่ให้การสนับสนุน